طرح ریزی ایمنی پیش از حادثه حریق مخازن
مقدمه
با توجه به عمليات اطفاء حريق همه نوع مخزن، يک طرح‌ريزي خوب و طرح واکنش تست شده پيش از حادثه مورد نياز است. در صورتی که يک حريق اتفاق بيفتد، داشتن اطلاعات در خصوص مخزن و فرآورده، تدارکات ايمنی حريق، مکان جاده‌هاي دسترسی و مناطق عملياتی و مکان منابع آب مفيد خواهد بود.
اطفاء حریق مخازن مستلزم اجراي طرح‌ها، آمادگی و استفاده صحيح از منابع هماهنگ با مديريت واکنش اضطراري موثر سازمان می‌باشد. در صورتی که طرح در طی حريق به نتايج مطلوبی نرسد، استراتژي و تاکتيک‌ها را براي دستيابی به ايمنی و موفقيت تغيير دهيد. در طرح‌ريزي پيش از حادثه موارد ذيل حائز اهميت می‌باشند که در سايت بايد اطلاعات مورد نياز جمع‌آوري گردد تا فرمانده حادثه بتواند يک طرح واکنش را با سهولت بيشتري طرح‌ريزي نمايد.
الف) ساختار
با توجه به هر حادثه، اشکال سازه می‌تواند ساختار درگير و تاکتيک‌هاي اطفاء مورد استفاده را متاثر سازد. معمولاً با مخازنی سرو کار داريد که از فولاد ساخته شده است. همچنين مخازن روباز معمولا از فولاد ساخته شده‌اند که وقتی گرم شوند نرم و معيوب می‌گردند.مخازن ممکن است توسط جوشکاري ساخته شده باشند.
مخازن پيچ شده به هنگام مواجهه با حريق ممکن است سريع تر از مخازن جوش شده، دچار نقص شوند. در يک حريق زمينی در ناحيه خاکريز، بايد بدانيد که آيا لوله‌کشی در محل وجود دارد، از چه ساخته شده و حريق چگونه آن را متاثر خواهد ساخت. مخازن روباز در هنگام حريق، احتمالا بايد خنک شوند. امروزه نظريه پذيرفته شده‌اي وجود دارد که نبايد مخزن در مواقع حريق خنک گردند مگر اينکه بتوان بطور مساوي از همه طرف براي 360 درجه خنک‌سازي را انجام داد. خنک‌سازي غيريکنواخت، نقص پوسته را باعث خواهد گرديد.
ب) مالكيت
آيا تملک صرفاً براي تاسيسات انبار با تعداد محدودي از مخازن است؟ يا مخازن بخشی از يک عمليات صنعتی بزرگتر می‌باشند که ممکن است به واسطه توسعه حريق متاثر گردند آيا بايد روي ساير جنبه‌هاي عمليات صنعت تمرکز کنيد؟
پ) خودروی آتشنشانی و كاركنان
آيا خودروي آتشنشانی براي اطفاء حريق يک مخزن ذخيره تجهيز شده است؟ چه مقدار فوم حمل می‌شود؟ چه سايز و چه نوع پايشگرهايی در دسترس هستند و آيا اين تجهيزات نصب شده يا قابل حمل هستند؟ چند نفر از دپارتمان شما در واکنش هست؟ حريق‌هاي مخزن معمولا نيازمند حجم زيادي آب و گالن‌هاي بسياري از فوم تغليظ شده می‌باشد.
ت) خطر جانی
اين اولين اولويت است. فرماندهی حادثه بايد مسئول کارکنان و پيمانکاران تاسيساتی باشد که ممکن است در حال کار در محل باشند. چه تاسيساتی مسئول کارگران و پيمانکاران سايت می‌باشد؟ فرمانده حادثه به محض رسيدن براي تعيين اينکه آيا کسی در تاسيسات مسئول شده است با چه کسی بايد تماس بگيرد؟ چند نفر کارمند معمولا در حال انجام وظيفه در تاسيسات هستند و ناحيه کاري معمول و اصلی آنها کجاست؟
ث) زمين(ناحیه)
دسترسی به مخزن می‌تواند در صورت وقوع سيلاب در مسيرهاي دسترسی به مخزن، واکنش در مواقع حادثه را با تاخير مواجهه نمايد. لذا بايد به اين امر در تعيين محل مسيرهاي دسترسی توجه گردد. عوارض زمين همچنين محدودسازي و کنترل آب سيلاب و ساير فرآورده‌هاي مخزن را متاثر خواهد نمود. آتش‌نشانانی که از ميانه آب عميق يا محلول فوم عبور می‌کنند ممکن است دچار لغزش شده و سقوط نمايند. حريق‌هاي مخزن ممکن است نياز به حجم بالايی از آب داشته باشد که ممکن است ناحيه محصور کننده را لبريز از آب نمايد. در صورتی که محصور شدگی آنها از بين برود اين جريان سيلابی چگونه و کجا حرکت خواهد کرد؟ آيا حاوي فرآورده‌هاي فرعی قابل اشتعالی است که بتواند مشتعل شده و باعث پخش حريق گردد؟
ج) تامين آب
حريق‌هاي صنعتی نياز به حجم بالايی از آب براي اطفاء، خنک‌سازي و فرونشانی بخارات دارد. آيا سيستم آب آتشنشانی مکان يا تاسيسات می‌تواند حجم آب مورد نياز براي حفظ يک حمله موثر روي مخزن انبارش سوخت را داشته باشد؟ در صورتی که جواب منفی است، کجا و چگونه می‌توان آب اضافی را تامين نمود؟
آيا شلنگ با قطر بزرگ کافی براي تامين و تحويل آب به نقطه حمله وجود دارد؟ اگر طرح تاسيسات اين است که بايد به دپارتمان‌هاي مجاور براي ياري جهت الزامات شلنگ با قطر بزرگ تماس بگيرد، آيا شلنگهاي تاسيسات مذکور و دپارتمان مجاور انطباق دارند؟ در صورتی که تاسيسات دپارتمان مجاور از شلنگ مشابه با دپارتمان شما استفاده می‌کند، آيا در صورت نياز اتصالات کافی براي ايجاد اتصال، موجود است؟ در صورتی که نياز باشد، آيا می‌توانيد عمليات طرح‌ريزي شده را براي تحويل مقادير کافی آب هدايت کنيد؟ يا يک پمپ با ظرفيت بزرگتر براي کشيدن و تامين آب نياز است؟
برای شروع رشد حرفه ای روی تصویر زیر کلیک کنید:
چ) ادوات كمكی و پشتيبانی
ادوات کمکی و پشتيبانی، سيستم‌ها و تجهيزاتی هستند که ممکن است در سايت يا يک مجتمع تاسيسات صنعتی موجود باشند. مخازن ممکن است سيستم‌هاي فوم نصب شده براي کمک به تلاش‌هاي آتش‌نشانان، بخصوص براي حريق‌هاي مهر و موم حاشیه داشته باشند. هنگام طرح‌ريزي واکنش پيش از حادثه، اين سيستم‌ها را شناسايی و ارزشيابی نمائيد. چه کسی سيستم را فعال خواهد کرد و چه کسی آب و فوم ضروري را براي سيستم تامين خواهد نمود؟ يک دستورالعمل عملياتی استاندارد تدوين نمائيد و تمرين‌هاي ساليانه براي تامين چنين سيستم‌هايی را انجام دهيد. فرمانده حادثه بايد اين واکنش‌ها را در طرح‌هاي واکنش پيش از حادثه شناسايی و شماره‌هاي تماس آنها و ساعات در دسترس بودنشان را مورد ملاحظه قرار دهد.
ح) شرایط خيابان
بسياري از مجتمع‌هاي صنعتی يا تاسيسات مخازن ذخيره ممکن است در نواحی دور از مراکز صنعتی قرار گيرند. جاده‌ها ممکن است باريک و پيچ درپيچ باشند. همچنين داخل تاسيسات، جاده‌هاي دسترسی ممکن است باريک باشند. در صورتی که استراتژي شما استفاده از جريانات با ظرفيت بزرگ از يک سکوي هوايی را شامل گردد، آيا عرض خيابان چنين عملياتی را حمايت می‌کند؟ استقرار خودروي آتشنشانی ممکن است باعث مسدود شدن خيابان شده از عبور و مرور ساير وسايل نقليه که براي تامين مجدد فوم يا استقرار شلنگ نياز می‌باشند، پيشگيري نمايد. خودروهاي آتشنشانی در هنگام تلاش براي عبور از اين تو‌رفتگی های خیابان ها دچار نوسانات می‌شوند. اين بايد در طی طرح‌ريزي واکنش پيش از حادثه تعيين گردد.
خ) آب و هوا
شرايط آب و هوايی می‌تواند عمليات نرمال واحد آتشنشانی را بخصوص در حريق‌هاي مخازن بزرگ متاثر سازد. باد ممکن است مقادير زيادي از دود توليد شده را به مسافت‌هاي دورتر ببرد. عدم حضور باد يا حضور مه سنگين می‌تواند شرايطی را ايجاد نمايد که دود در سطح پايين قرار گيرد. بارش سنگين ممکن است باعث سيلاب شده و موقعيت استقرار خودروي آتشنشانی و واکنش را متاثر سازد. بارش سنگين ممکن است همچنين پتوهاي حريق حفاظتی را بشکند و باعث گردد نواحی سدبند سرريز نمايد. در صورت ضرورت اين آب چگونه می‌تواند از نواحی سدبند دور شود و به کجا می‌تواند هدايت گردد؟ سيستم‌هاي تاسيسات يا پمپ‌هاي پرتابل ممکن است ضرورت يابند. اين نيازها قبل از حادثه پيش‌بينی شوند.
د) مواجهه‌ها
از چه مواجهه‌هايی بايد در حريق مخازن ذخيره حفاظت شود. به طور معمول، مواجهه‌ها در مسير باد، اولويت اول هستند و آنهايی که چپ و راست مسير باد مخزن هستند همچنين نياز به برخی اقدامات خنک سازي دارند. افت توان پمپ‌هاي تاسيسات فاضلاب ممکن است باعث شود روان‌آب به ناحيه حريق برگشته و سدبندها سرريز نموده يا ديگر اقدامات را با محدوديت مواجه نمايد. جريانات خنک کننده براي عوامل در معرض، بايد مادامی که اثر جريان خنک‌سازي روي پوسته مخزن درمعرض، بخار توليد می‌کند ادامه يابد. هنگامی که پوسته مخزن شروع به گرم شدن مجدد می‌نمايد عمليات خنک‌سازي مجددا از سرگرفته شود. اين باعث می‌شود آب براي استفاده درعمليات اطفاء حفظ شده و روان‌آب کاهش يابد. آب خنک‌سازي براي مخازن در معرض ممکن است به روش ذيل محاسبه گردد:
- مخازن ذخيره اتمسفريک تا قطر 100 فوت نياز به 500 گالن در دقيقه دارند.
- مخازن ذخيره اتمسفريک با قطر بين 100 فوت و 150 فوت نياز به 1000 گالن در دقيقه دارند.
- مخازن ذخيره اتمسفريک با قطرهاي متجاوز از مقادير ذکر شده نيازمند 2000 گالن در دقيقه می‌باشند.
ذ) مساحت
مساحت را براي مشخص کردن سايز مخازنی که ممکن است دچار حريق باشند و همچنين مخازن در معرض، استفاده خواهيم کرد. يک محاسبه سريع که می‌تواند براي فوت مربع يک مخزن مدور استفاده شود فرمول قطرمخزن * 0.8 است. مساحت سدبند همچنين بايد بواسطه ضرب طول در عرض منهاي فوت مربع مخزن داخل سدبند محاسبه شود.
ر) موقعيت و وسعت
در طی طرح‌ريزي واکنش پيش از حادثه، نواحی محتمل سناريوهاي حريق (مکان) و بدترين سناريو (وسعت) براي کمک بيشتر به شناسايی منابعی که مورد نياز می‌باشند، شناسايی گردد.
ز) زمان
با توجه به هر حريق يا شرايط اضطراري، زمان روز ممکن است واکنش را متاثر سازد. در طی زمان‌هاي خاص از روز، پرسنل تاسيسات که می‌توانند کمک کنند ممکن است حضور نداشته باشند. در طی زمان‌هايی از روز، عملياتی که در تاسيسات در حال اجرا است ممکن است بسيار مخاطره‌آميز بوده، ريسک حريق را افزايش دهد. آيا تاسيسات روشنايی کافی دارند، يا آيا طرح واکنش اضطراري منابع روشنايی تقويت نور در صحنه عمليات را شامل شده است؟ در صورتی که منابع روشنايی پرتابل به صحنه بعد از اينکه عمليات آغاز شد، آورده شوند، مسيرهاي دسترسی ممکن است به واسطه خودروهاي آتشنشانی و شلنگ مسدود گردد. زمان شناسايی اين نياز در ابتداي عمليات است که از استقرار آنها قبل از اينکه مسيرهاي دسترسی مسدود گردد، اطمينان حاصل نمائيد.
زمان روز ممکن همچنين تخليه جوامع پيرامونی را در صورتی که ضرورت داشته باشد، متاثر نمايد. نواحی مسکونی، تعداد بيشتري از افراد را در ساعات عصر در خود جاي داده است لذا نيازمند تخليه تعداد نفرات بيشتري می‌باشد. کار در شب همچنين می‌تواند سرعت عمليات اطفاء حريق را کاهش دهد.
س) ارتفاع
ارتفاع يک مخزن ذخيره، عمليات را متاثر خواهد ساخت. آيا واحد شما مانتيورهاي پرتابل که بتواند جريان را تا ارتفاع بيشتري تحويل دهد، دارد؟ خط سير جريان در بکارگيري در بالاي مخازن براي جريان اطفاء حائز اهميت است. خيلی دور از مخزن، جريان به بالاي مخزن نخواهد رسيد، خيلی نزديک، افراد انجام دهنده عمليات در معرض خطر خواهند بود و جريان در سطح سوخت در يک وضعيت مطلوب فرود نخواهد آمد.
ش) شرایط خاص
شناسايی هر مورد ديگري که در بخش‌هاي قبل ذکر نشده است. حضور مواد خطرناک، تکنيک‌هاي خاص اطفا، عمليات کنترل فرايند، طرح‌هاي واکنش اضطراري تاسيسات يا طرح‌هاي واکنش اضطراري پيش‌آمدهاي احتمالی شرکت ممکن است موجود باشد و منابع خارجی همچون پيمانکاران خاصی که ممکن است براي پوشش برخی از موارد مورد نياز باشند. هر چقدر اطلاعات بيشتري قبل از حادثه جمع‌آوري گردد، توسعه و تدوين طرح واکنش حادثه آسانتر است.
استراتژی‌های اطفاء حریق
استراتژي‌ها و تاکتيک‌هاي اطفاء حريق همچنين بسيار مهم می‌باشند.استراتژي‌ها شامل موارد ذيل می‌باشند:
الف) عدم مداخله: يک حالت بدون اقدام است زمانی که ريسک‌ها در ارتباط با مداخله غيرقابل قبول باشد. همه پرسنل به ناحيه ايمن، عقب کشيده می‌شوند.
ب) پدافندي يا دفاعی: در اين تاکتيک، نواحی خاص ممکن است به حادثه واگذار شده و اقدامات به حفاظت از مواجهه شدن‌ها و محدودسازي گسترش حادثه محدود شوند.
پ) تهاجمی: تاکتيک‌هاي تهاجمی و مستقيم براي کنترل يک حادثه استفاده می‌شود.
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.