الزامات و استانداردهای ایمنی جهت ورود و فعالیت در فضای بسته
الف) ملاحظات عمومی
قبل از انجام هر گونه کار در فضاهاي بسته‌ای که حاوي مواد اشتعال‌پذیر و قابل احتراق و یا دیگر مواد خطرناك می‌باشد، فضاي بسته بایستی ایمن گردد. شخصی که انجام کار را بر عهده دارد می بایست درك کاملی از موارد ذیل داشته باشد:
- مشخصات ماده اي که در فضاهاي بسته نگهداري می شود و یا قبلاً نگهداري شده است.
- ریسک هاي ایمنی و بهداشتی بالقوه در ارتباط با کار مربوطه.
- روش هاي اجرایی براي نگهداري و ایمن سازي فضاي بسته پیش از شروع کار.
کار در فضاهاي بسته حاوي مواد خطرناك می‌بایست فقط توسط کارکنان آموزش دیده، کسانی که آشنا به مخاطرات مربوطه و کسانی که به میزان کافی براي انجام ایمن عملیات‌هاي ضروري تحصیل کرده، تربیت شده و تخصص پیدا کرده اند؛ انجام شود. کار در فضاهاي بسته فقط بعد از اینکه مشخصات مواد خطرناکی که قبلاً در آنجا قرار داشته و همچنین اتمسفر درون مخزن و ظرف مشخص شده باشد، مجاز می‌شوند. خطرات ویژه می‌بایست مشخص شود و دستورالعمل ایمنی مناسب می بایست تدوین گردد. در زمان تدوین دستورالعمل‌هاي ایمنی موارد ذیل می بایست بررسی شود:
- تمام اجزاء تشکیل دهنده فضاي محصور
- فضاهاي درون شبکه‌اي نگهدارنده فرعی مخزن و یا ظرف
- آب بندي
- زیر کف مخزن
- هر نوع تکیه گاه و لوله‌هاي محافظ
- سایر فضاهایی که ممکن است بخارات و یا پسماندها در آن قرار گرفته باشند (نقاط کور) قبل از شروع کار بایستی تمام مجوزهاي مورد نیاز براي انجام کار توسط حوزه مربوطه گرفته شود.
تا زمانی که در ارتباط با روش ایمن پاکسازي اطلاعاتی موجود نباشد کار بر روي فضاهاي بسته که شامل مایعات بی ثبات یا واکنش‌زا هستند نبایستی شروع گردد. قبل از باز کردن یا دسترسی به فضاهاي بسته هر گونه فشار داخلی می‌بایست به فشار جو کاهش یابد. بخارات مخزن یا ظرف می‌بایست به یک نقطه ایمن تهویه شود. براي اعلان خدمات اورژانسی مناسب در حادثه آتش‌سوزي یا دیگر موارد اضطراري بایستی روشی مناسب تدوین گردد. یک فرد صلاحیت دار باید الزامات لازم براي حفاظت از پرسنلی که درون یا اطراف فضاهاي بسته کار می‌کنند را در برابر در معرض قرارگیري مواد خطرناك تعبیه و تأمین نماید.
تمیزکاري فضاهاي بسته
اگر مواد شیمیایی خطرناك براي شستشو یا تمیزکاري فضاهاي بسته استفاده گردد فرد متخصص می‌بایست تجهیزات حفاظتی که براي محافظت در برابر صدمات احتمالی نیاز است را قید نماید. زمانی که محلول تمیزکاري خاصی مورد استفاده قرار می‌گیرد، از دستورالعمل‌هاي تولیدکننده براي استفاده و حمل ایمن می‌بایست استفاده شود.
ب) ملاحظات احتراق و اشتعال
هر جایی که پتانسیل احتراق و اشتعال وجود داشته باشد بایستی مجوز کار گرم صادر شود. علاوه بر اجراي هر روشی که در این استاندارد رعایت آن الزام است، ناحیه اطراف فضاهاي بسته می‌بایست از همه منابع احتراق ایمن گردد. روش‌هاي کنترلی مورد استفاده بایستی توسط فرد داراي صلاحیت براساس پتانسیل احتراق اطراف فضاهاي بسته تعیین شود. همچنین می‌بایست از نظر مایعات قابل اشتعال نیز بازرسی صورت پذیرد و براي تعیین وجود بخارات قابل اشتعال آزمایش انجام گردد. موانع و علائم هشدار “سیگار کشیدن ممنوع – قابل اشتعال”می‌بایست فراهم شده و بر طبق الزامات موجود در محل مورد نظر نصب گردد.
برای شروع رشد حرفه ای روی تصویر زیر کلیک کنید:
براي تجهیزاتی که قابلیت ایجاد منبع احتراق را دارند تا زمانی که ناحیه اطراف فضاهاي بسته آزمایش نشده و ایمن بودن آن تشخیص داده نشود، نبایستی اجازه وارد شدن به ناحیه فضاهاي بسته داده شود. قبل از اینکه کارهاي عملیاتی آغاز شود، شخص ذي‌صلاح می‌بایست راهکارهاي ایمن براي کارکردن روي فضاهاي بسته‌اي که پتانسیل وجود مواد آتش‌زا دارد را تعیین نماید. تجهیزات آتش‌نشانی می‌بایست براساس خطرات بالقوه و واقعی انتخاب و تعیین شوند. یک فرد متخصص باید تجهیزات را قبل از صدور مجوز کار گرم در مکان مذکور حاضر نماید و بایستی اطمینان دهد که نفرات انتخاب شده براي استفاده از تجهیزات آتش‌نشانی واجد شرایط می‌باشند و در این زمینه آموزش کافی دیده‌اند.
جلوگیري از الکتریسیته ساکن
براي جلوگیري از ایجاد و تخلیه الکتریسیته ساکن باید اقدامات پیشگیرانه مورد نیاز قبل از انجام فعالیت در نظر گرفته شود. هر وسیله الکتریکی که استفاده می‌شود می‌بایست مطابق با موارد زیر باشد:
- در مجوز کار مورد استفاده لیست شده باشد.
- توسط فرد متخصص بازرسی شده باشد تا اطمینان حاصل شود که سالم و قابل استفاده می‌باشد.
اقدامات اولیه کار در فضاهاي بسته شامل موارد زیر است:
الف) قفل کردن/برچسب زدن
همه مدارهاي الکتریکی یا دیگر منابع انرژي که برق را به تلمبه‌ها یا دیگر تجهیزات متصل به فضاي بسته می‌رسانند خطري بالقوه براي کارگران در ناحیه فضاي بسته می‌باشد، لذا بایستی قطع گردند یا باز شوند و مطابق با مقررات کاري برروي آنها قفل‌گذاري یا برچسب‌گذاري یا هر دو روش اعمال گردد. در جایی که نیاز به آزمایش، قرار دادن یا فعال کردن تجهیزات به وسیله برداشتن موقتی قفل یا برچسب یا هردو می‌باشد، می‌بایست راهکاري انجام شود تا خطرات بالقوه که متوجه کارگران است را کنترل نماید. این کار بایستی توسط فرد متخصص صورت گیرد. قفل کردن، برچسب زدن یا هر دو مورد در ارتباط با تجهیزات، سیستم‌ها و فرآیندها می‌بایست به وسیله فرد متخصص قبل از انجام دادن کار روي فضاهاي بسته تأیید گردد.
ب) تخلیه مواد قابل اشتعال و احتراق
مواد، آب یا رسوبات خطرناك بایستی از فضاي بسته بوسیله لوله کشی و اتصالات ثابت تخلیه شود. این فرآیند شامل تخلیه کلیه مایعات یا گازها از قسمت‌هاي داخلی فضاهاي بسته، لوله‌ها و نقاط محصور است که بدون باز کردن فضاي بسته صورت می‌گیرد.همه لوله‌کشی‌ها یا مسیرهاي انتقال مواد قابل اشتعال و یا دیگر مواد خطرناك متصل به مخزن یا ظرف می‌بایست تخلیه، شستشو و ایزوله شوند. در جایی که واکنش پذیري و قابلیت حل شدن یک نگرانی نیست، آب یا نفت یا یک ماده شیمیایی تایید شده می‌بایست از طریق لوله کشی یا اتصالات ثابت به درون فضاي بسته تلمبه شوند تا هر مایع باقی مانده درون فضاي بسته را شناور سازد به طوري که بتواند از آن تخلیه یا تلمبه شود.
استفاده از تلمبه با پوشش ضد انفجار الکتریکی
در جایی که بخارات یا مایعات قابل اشتعال در فضاهاي بسته وجود داشته باشد، باید از تلمبه هایی با پوشش ضد انفجار الکتریکی تایید شده، که نیروي محرك آن بخار یا هوا باشد استفاده شود. موتور هاي تلمبه، شلنگ‌هاي مکش، نازل‌ها و همچنین مخزن‌هاي دریافت، ظرف‌ها، کامیون‌ها، یا مجراهاي دریافت می‌بایست به فضاي بسته‌اي که در حال تخلیه شدن است متصل شوند. این عمل براي جلوگیري از مخاطرات منبع جرقه الکتریسیته ساکن صورت می‌پذیرد. همه مایعات، پسماندهاي جامد و بخاراتی که در نتیجه این روش‌هاي ایمن‌سازي و تمیزکاري تولید شده اند می‌بایست مطابق با الزامات شرکت مهندسی و توسعه گاز ایران به طور بهداشتی حذف گردند.
پ) ایزولاسیون
قبل از وارد شدن، باید کلیه ورودي‌ها و خروجی‌هاي سیستم لوله‌کشی از نزدیک‌ترین فلنج به فضاهاي بسته مسدود گردند. اگر فضاي بسته‌اي که کار روي آن انجام می‌شود به وسیله چندین دریچه تهویه، سیستم بازیافت بخار، خطوط ورودي، اتصالات زانویی یا دیگر روش‌هاي اتصال به فضاي بسته دیگري متصل شده باشد، باید اقدامات مورد نیاز براي جداسازي فضاي بسته مورد نظر از تمامی فضاهاي بسته دیگر انجام پذیرد. تمام لوله‌کشی‌هاي متصل به فضاي بسته که قابلیت ایجاد حادثه را دارند می‌بایست به وسیله قطع شدن، کور شدن، مسدود شدن و یا بلنک شدن جداسازي گردد.
دریچه هاي تهویه
دریچه‌هاي تهویه فضاي بسته‌اي که کار روي آن انجام می‌شود می‌بایست از دیگر دریچه‌هاي تهویه فضاهاي بسته‌اي که همچنان در سرویس هستند ایزوله شوند و یک دریچه تهویه موقت و جداگانه براي فضاي بسته که فرد به آن وارد شده است در صورت لزوم باید فراهم گردد.
به شیرها نبایستی به هیچ وجه اعتماد شود تا از جریان مواد به داخل فضاي بسته جلوگیري کند مگر اینکه دو قفله و برچسب زده شده و تنظیم تخلیه فراهم شده باشد.
در مقاله زیر به روش‌هاي آزمایش و پایش فضاي محصور یا بسته در مخازن پرداخته شده است.
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.