حادثه، شبه‌حادثه و رویداد ناخواسته چه تفاوتی دارند؟

در بسیاری از محیط‌های صنعتی، هر اتفاق غیرعادی «حادثه» نامیده می‌شود. اما در سیستم‌های حرفه‌ای HSE این رویکرد درست نیست.

در واقع هر نوع رویداد باید به شکل دقیق طبقه‌بندی شود. زیرا نوع واکنش سازمان به آن متفاوت است.

• روش ثبت و گزارش رویدادها متفاوت است.
• شدت بررسی حادثه فرق می‌کند.
• تحلیل ریشه‌ای برای هر رویداد متفاوت است.
• شاخص‌های عملکرد HSE بر اساس همین تفکیک محاسبه می‌شوند.

علاوه بر این، بسیاری از درس‌های ایمنی از Near Missها به دست می‌آید. بنابراین گزارش این رویدادها بسیار مهم است.

Incident چیست؟

Incident یک واژه عمومی در مدیریت ایمنی است. این واژه به هر رویداد ناخواسته در محیط کار گفته می‌شود.

به بیان ساده، Incident زمانی رخ می‌دهد که عملیات از حالت عادی خارج شود.

نمونه‌هایی از Incident

• نشتی گاز از یک فلنج
• افتادن ابزار از داربست
• سر خوردن کارگر روی سطح روغنی
• فعال شدن غیرمنتظره آلارم ایمنی
• جرقه در عملیات کار گرم

بنابراین هر Accident یا Near Miss نیز در واقع یک Incident محسوب می‌شود.

Accident چیست؟

Accident نوعی Incident است که پیامد واقعی دارد. در این حالت یک آسیب یا خسارت واقعی ایجاد شده است.

این پیامدها می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• آسیب بدنی یا بیماری شغلی
• خسارت به تجهیزات
• آلودگی محیط زیست
• توقف تولید یا اختلال عملیاتی

مثال‌های Accident

• سقوط از نردبان و شکستگی پا
• پاشش اسید روی دست اپراتور
• نشت هیدروکربن و آتش‌سوزی پمپ

بنابراین Accident فقط به آسیب انسانی محدود نمی‌شود. خسارت تجهیزاتی نیز می‌تواند Accident محسوب شود.

Near Miss چیست؟

Near Miss به رویدادی گفته می‌شود که می‌توانست حادثه ایجاد کند، اما در نهایت آسیبی به وجود نیامده است.

معمولاً شانس، فاصله یا وجود یک مانع باعث شده که حادثه کامل رخ ندهد.

مثال‌های Near Miss

• افتادن آچار از ارتفاع بدون برخورد به افراد
• نشت جزئی گاز که سریع کنترل شده است
• عبور لیفتراک با فاصله کم از کارگر
• سر خوردن کارگر بدون سقوط

در واقع Near Miss یک هشدار مهم برای سیستم ایمنی است. زیرا نشان می‌دهد حادثه می‌توانست رخ دهد.

تفاوت Incident، Accident و Near Miss

چرا گزارش Near Miss در HSE مهم است؟

Near Missها فرصت یادگیری هستند. زیرا نشان می‌دهند سیستم تا آستانه شکست پیش رفته است.

اگر این رویدادها بررسی نشوند، احتمال دارد در آینده به Accident واقعی تبدیل شوند.

به همین دلیل سازمان‌های حرفه‌ای HSE گزارش Near Miss را تشویق می‌کنند. این کار باعث پیشگیری از حوادث بزرگ می‌شود.

جمع‌بندی

در مدیریت ایمنی، تفکیک درست رویدادها اهمیت زیادی دارد.

• Incident واژه عمومی برای هر رویداد ناخواسته است.
• Accident رویدادی است که آسیب یا خسارت واقعی ایجاد می‌کند.
• Near Miss رویدادی است که می‌توانست حادثه شود اما آسیبی ایجاد نکرد.

در نهایت، سازمان‌هایی که Near Missها را ثبت و تحلیل می‌کنند، بسیار ایمن‌تر عمل می‌کنند.