مدیریت ایمنی و بهداشت در محل کار

هدف این مقاله

فرض کنید شما به عنوان مسئول HSE در یک شرکت مشغول به کار شده اید. چطور می خواهید مطمئن شوید که ایمنی و بهداشت مجموعه در حد قابل قبولی است؟ یعنی افراد در معرض آسیب یا بیماری نیستند. کارفرما در ارتباط با مدیریت ایمنی و بهداشت در محل کار چه وظایفی بر عهده دارد؟ اگر بخواهیم به صورت اصولی مسائل مرتبط به ایمنی، بهداشت و محیط زیست (HSE) را دنبال کنیم و مطمئن شویم که همه چیز تحت کنترل است و اتفاق بدی نخواهد افتاد این مقاله را مفید خواهد بود لطفا مطالب بعدی آن را هم مطالعه کنید.

بعد از خواندن این مقاله و تعقیب بخش های بعدی آن ...

بعد از خواندن این مقاله شما با چارچوب کارهایی که باید در ارتباط با ایمنی و بهداشت شغلی در یک کارگاه یا کارخانه انجام شود آشنا خواهید شد. علاوه بر آن شما به خوبی با مسائلی که در زمینه HSE مطرح است و دسته بندی های مرتبط آشنا می شوید. برای اینکه شما کارتان را برای مدیریت ایمنی و بهداشت در محل کارتان شروع کنید نیاز دارید یک دسته بندی هایی در مورد شرکت و نوع مخاطراتی که با آن روبرو هستید انجام دهید در این مقاله به این دسته بندی ها و همینطور به قوانین و تکنیک های مرتبط و ترفندهایی از این تکنیک ها خواهیم پرداخت. پس با ما همراه باشید.

مرور کلی محتوای این نوشته

در این مقاله به موارد زیر می پردازیم:

– مروری بر معنای ایمنی و بهداشت

– توصیه هایی برای یافتن راهنمای مناسب و اختصاصی برای سازمان شما

– گام های عملی برای مدیریت ایمنی و بهداشت در برخی مشاغل و

– قوانین مرتبط به ایمنی و بهداشت

مدیریت بهداشت و ایمنی به چه معناست؟

به عنوان کارفرما یا نماینده کارفرما، شما مسئول کنترل سلامت و ایمنی افراد در کسب و کار خود هستید. این شامل مدیریت ریسک ها و برداشتن گام های عملی برای محافظت از کارگران و دیگران در برابر آسیب است.

مدیریت ریسک تنها بخشی از مدیریت ایمنی و بهداشت است. شما همچنین باید تمهیدات زیر را داشته باشید:

– انتخاب برنامه درست مدیریت ایمنی و بهداشت

– اجرای این برنامه ها

– اطمینان از اینکه که کار می کنند

– اگر کارآمد نیستند باید آنها را اصلاح کنید

– با انجام این کار، باید بتوانید اطمینان حاصل کنید:

– ریسک های محل کار شما کنترل می شود. یعنی فعالیت هایی که در محل کار انجام می شود حادثه ای برای افراد ایجاد نمی کند یا افراد را در معرض خطر قرار نمی دهد و در صورت وقوع حادثه افراد آسیب نخواهند دید.

– شما یک محیط کاری امن برای کارگران و دیگران فراهم می کنید

اقداماتی که انجام می دهید باید بخشی از فرآیندهای روزمره شما برای مدیریت کسب و کار شما باشد.

برای اکثر مشاغل کوچک و کم خطر، شما نیازی به سیستم مدیریت رسمی ندارید. با پیروی از یک رویکرد ساده برنامه ریزی، اقدام، پایش و اصلاح، می توانید به طور موثر سلامت و ایمنی را در محل کار خود مدیریت کنید.

مدیریت ریسک یا مدیریت ایمنی و بهداشت؟!

حتما شما هم وقتی با مسئولین ایمنی گفتگو کرده اید متوجه شده اید که اغلب ایشان روی ارزیابی ریسک یا مدیریت ریسک به عنوان اصلی ترین و عمده ترین کار واحد HSE اشاره می کنند. آیا برای اطمینان از اینکه جان، مال و محیط زیست تهدید نشود صرفا انجام ارزیابی ریسک کفایت می کند؟

ببینید برای اطمینان از اینکه اتفاق بدی برای افراد، تجهیزات، ساختمان ها و محیط زیست نمی افتد یا آنها تخریب نمی شوند در HSE دو اصل اساسی داریم: 1- پیشگیری از وقوع حادثه یا بیماری 2- کاهش پیامد حوادث یا بیماری ها. برای تحقق این دو اصل ما نیازمند انجام یک سری اقدامات مهندسی و استفاده از یک سری تمهیدات مدیریتی هستیم!

حالا سئوال اینجاست که چطور مطمئن شویم همه اقدامات مهندسی و مدیریتی را در نظر گرفتیم؟ برای پاسخ دادن به این سئوال باید به تجربیات جهانی بپردازیم. در دنیا برای ایمنی و بهداشت شغلی چارچوب ها ، نظام ها و سیستم هایی تدوین شده و نام آنها را سیستم های مدیریتی گذاشته اند مثلا سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی ISO 45001:2018، هر سیستم مدیریتی شبیه به چتری است که مجموعه ای از تکنیک های مهندسی و مدیریتی را تحت پوشش خود دارد. مثلا سیستم مدیریت ایمنی فرآیند نسخه CCPS تعداد 20 المان اصلی دارد. در تمام سیستم های مدیریت ایمنی، بخش ارزیابی و مدیریت ریسک به عنوان پایه ای ترین المان مطرح شده است.

در مدیریت ریسک به دنبال چه هستیم؟

حوادثی که در محل کار اتفاق می افتد 88 درصد به دلیل رفتارهای نا ایمن و 12 درصد به دلیل شرایط محیطی نا ایمن هستند. رفتارهای نا ایمن و شرایط نا ایمن در نتیجه فعالیت های افراد ایجاد می شود. پس ما باید در مورد فعالیت هایی که انسان ها یا تجهیزات انجام می دهند دقت کنیم و

1. خطرات مربوط به هر فعالیت را شناسایی کنیم.

2. مشخص کنیم چه افراد یا تجهیزات یا منابعی در معرض آسیب این خطرات قرار دارند؟

3. این خطرات چگونه به وقوع حادثه منجر می شوند؟

4. برای کنترل شدت خطرات و احتمال وقوع آنها چه تمهیداتی در نظر گرفته شده است؟

5. آیا این تمهیدات کافی است؟

6. چگونه می توان شدت خطر و احتمال وقوع حادثه ناشی از آن را کنترل کرد؟

مثالی ساده برای درک مدیریت ریسک

فرض کنید ما می خواهیم ریسک فعالیت رانندگی خودمان را ارزیابی کنیم! خب از یک ناظر بیرونی یا ممیز با سابقه درخواست می کنیم فعالیت رانندگی ما را مشاهده کند. فرد ممیز بعد از اینکه مسیری را کنار ما نشسته و رانندگی ما را مشاهده می کند و بعد از مطالعه سوابق مربوط به تعمیرات و نگهداری خودرو ممکن است:

1- انجام رانندگی به شکل موجود (رفتار راننده) یا با شرایط موجود (سلامت فنی خودرو) با ریسک غیرقابل قبول، تشخیص داده و اجازه ادامه رانندگی تا رفع کامل نقص خوردو مثلا در ترمز یا دریافت عینک طبی توسط راننده را ندهد.

2- ممکن است انجام رانندگی به شکل موجود را با ریسک متوسط یا در وضعیت هشدار تشخیص داده و توصیه جدی به کاهش ریسک مثلا از طریق اخذ مجوز معاینه فنی خودرو کند.

3- ممکن است رانندگی در وضعیت موجود را با ریسک قابل قبول تشخیص داده و حفظ وضعیت موجود را توصیه و در بازه های زمانی مشخصی ریسک را مجددا بررسی کند.

خروجی مدیریت ریسک چیست؟

خروجی مدیریت ریسک، تعدادی توصیه فنی یا مدیریتی است که متناسب با سطح ریسک هر فعالیت، برای حذف ریسک، کاهش ریسک و یا حفظ سطح ریسک ارائه می شود.

از آنجا که هر فعالیت ریسک متفاوتی دارد و ما هم بودجه محدودی داریم باید اقدامات را به ترتیب اولویت ریسک برای فعالیت های پر ریسک تخصیص بدهیم پس نیاز داریم فعالیت های مختلف را بر حسب خطرات موجود آنها، و به ترتیب عدد ریسک مرتب کنیم به این کار ارزشیابی ریسک گفته می شود. پس خروجی ارزشیابی ریسک اولویت بندی کردن فعالیت ها بر حسب ریسک است. زمانی می توانیم فعالیت را اولویت بندی کنیم که ریسک آنها را در مرحله قبلی یعنی مرحله آنالیز ریسک محاسبه کرده باشیم پس خروجی مرحله آنالیز ریسک محاسبه ریسک هر فعالیت است. اما برای محاسبه عدد ریسک اول باید ریسک یا مخاطره را بشناسیم لذا نیازمند شناسایی ریسک هر فعالیت هستیم. همانطوری که در مقالات قبلی هم گفته ایم:

مدیریت ریسک = ارزیابی ریسک + کنترل ریسک

ارزیابی ریسک= شناسایی ریسک + آنالیز ریسک + ارزشیابی ریسک

پس

مدیریت ریسک= شناسایی ریسک + آنالیز ریسک + ارزشیابی ریسک + کنترل ریسک