دتکتورهای گاز ۴ کاناله

• قبل از هر کار: شارژ، تاریخ کالیبراسیون، آلارم صوتی/نوری/لرزش، فیلتر و پمپ (اگر دارد) را چک کن.
• عدد LEL را فقط با درک معنی‌اش استفاده کن: LEL یعنی «نزدیک شدن به محدوده انفجار»، نه «وجود/عدم وجود گاز».
• اگر O₂ غیرعادی است، به LEL هم شک کن. سنسورهای کاتالیستی به اکسیژن وابسته‌اند.
• هر وقت عددها غیرمنطقی شد: توقف کار، خروج از منطقه، تهویه/ایزولاسیون، تکرار تست با دستگاه سالم.

ترجمه عملیاتی عددها:

• O₂: اگر غیرعادی است، یعنی «ریسک خفگی» یا «شرایط اندازه‌گیری مشکوک».
• %LEL: درصدی از حد پایین انفجار. یعنی هرچه بالاتر، فاصله کمتر تا محدوده انفجار.
• H₂S/CO: گاز سمی. عدد پایین هم می‌تواند خطرناک باشد (بسته به حد مجاز سایت).

چک‌لیست سریع قبل از خروج به میدان:

• شارژ باتری و سلامت نمایشگر.
• تاریخ کالیبراسیون (Calibration Due Date) نگذشته باشد.
• آلارم‌ها: صوتی/نوری/لرزش کار کند.
• فیلتر/ورودی گاز تمیز باشد (گِل، گردوغبار، روغن = خطا).
• اگر دستگاه پمپ دارد: تست مکش و خطای انسداد (Blockage) را انجام بده.
• دستگاه را در هوای آزاد روشن کن تا صفر/پایدار شود.

روال عملی Bump Test (میدانی و استاندارد):

1. کپسول گاز آزمون و رگولاتور (Regulator) مناسب همان مدل را آماده کن.
2. هود/کپ Bump را درست جا بزن تا نشت نکند.
3. گاز را با دبی مناسب طبق دستور سازنده برای چند ثانیه اعمال کن.
4. باید ببینی: عددها تغییر کنند + آلارم‌ها فعال شوند.
5. ثبت کن: تاریخ/ساعت، نام نفر، نتیجه (Pass/Fail).
6. اگر Fail شد: دستگاه Out of Service، برچسب‌گذاری، ارسال برای کالیبراسیون/تعمیر.

چه زمانی کالیبراسیون لازم است؟

• طبق تاریخ سررسید (Due Date) یا رویه سایت.
• بعد از Fail شدن در Bump Test.
• بعد از ضربه، افتادن، آب‌خوردگی، یا آلودگی شدید.
• وقتی قرائت‌ها «غیرمنطقی/ناپایدار» است.

قانون تصمیم میدانی (بدون عددسازی خارج از رویه سایت):

• اگر %LEL از «حد اقدام» سایت عبور کرد: توقف کار + حذف منبع اشتعال + تهویه/ایزولاسیون + ارزیابی دوباره.
• اگر %LEL روند افزایشی دارد، حتی زیر حد اقدام: یعنی نشت/تجمع در حال شکل‌گیری است. کار را متوقف کن و دنبال علت برو.
• اگر O₂ پایین است، عدد LEL ممکن است «کمتر از واقعیت» نشان دهد (وابستگی سنسور کاتالیستی به اکسیژن).

تصمیم‌یار سریع اپراتور:

1. عددها پایدارند یا نوسانی؟ اگر نوسانی/پرش‌دار: توقف.
2. آیا Bump Test همین شیفت/همین روز پاس شده؟ اگر نه: توقف.
3. آیا O₂ غیرعادی است؟ اگر بله: توقف و بررسی (تهویه/ایزولاسیون/دستگاه).
4. آیا %LEL روند افزایشی دارد؟ اگر بله: توقف و نشت‌یابی/کنترل منبع.
5. آیا کار گرم (Hot Work) یا فضای بسته (Confined Space) است؟ اگر بله، سخت‌گیرتر از همیشه.

مسئله: دتکتور در منطقه مشکوک «۰٪ LEL» نشان می‌دهد.

1. چرا ۱: چون سنسور LEL پاسخ نمی‌دهد. (احتمال Fail)
2. چرا ۲: چرا پاسخ نمی‌دهد؟ چون Bump Test انجام نشده یا Fail شده و جدی گرفته نشده.
3. چرا ۳: چرا Fail شده؟ چون سنسور با سیلیکون/روغن/مواد شیمیایی آلوده شده یا عمرش تمام شده. (Poisoning)
4. چرا ۴: چرا آلوده شده؟ چون دستگاه بدون فیلتر/نگهداری، در محیط‌های آلوده استفاده شده یا در جعبه ابزار کنار اسپری‌ها نگهداری شده.
5. چرا ۵: چرا نگهداری درست نشده؟ چون مالکیت تجهیز مشخص نیست و روال ثبت/کنترل Bump و کالیبراسیون اجرا نمی‌شود.

1. حذف Bump Test به بهانه کمبود وقت: وقتت را ذخیره می‌کنی تا در حادثه از دست بدهی. این حذف، ریسک را چند برابر می‌کند.
2. تفسیر غلط LEL: «LEL صفر است» یعنی «ابزار چیزی ندیده»؛ نه اینکه «خطر وجود ندارد». باید با شرایط O₂، تهویه و احتمال نشت سنجیده شود.
3. استفاده از دستگاه آلوده/نم‌خورده: رطوبت، گردوغبار، روغن و سیلیکون‌ها می‌توانند سنسور را کور کنند. دستگاهی که از نظر ظاهری کثیف است، از نظر فنی مشکوک است.

چه زمانی ابزار را باز کن؟

• قبل از گرفتن مجوز کار (PTW): تا بدانید چه آلارم/حد اقدامی را باید روی مجوز ثبت کنید.
• لحظه تحویل گرفتن دتکتور از انبار/اتاق ابزار: برای چک سررسید کالیبراسیون و وضعیت ظاهری.
• دقیقاً قبل از ورود به فضای بسته یا شروع کار گرم: برای اجرای Bump Test و ثبت نتیجه.
• وقتی عددها با شرایط نمی‌خواند: برای تصمیم سریع «توقف/خروج/تهویه/تعویض دستگاه».

ماموریت شیفت:

1. یک دتکتور ۴ کاناله سایت را تحویل بگیر و «چک قبل از کار» را کامل انجام بده.
2. Bump Test را طبق رویه سایت اجرا کن و نتیجه را ثبت کن (Pass/Fail + ساعت + نام).
3. در سه نقطه مختلف محوطه (یکی مرتفع، یکی سطح زمین، یکی نقطه پست مثل حوضچه/درین) قرائت بگیر و اختلاف‌ها را ثبت کن.
4. به سرپرست توضیح بده: اگر O₂ غیرعادی باشد، چرا نمی‌شود به LEL صفر اعتماد کرد.