تعیین حریم ایمن تجهیزات فرایندی- قسمت سوم

  به لحاظ فیزیکی و بحث ایمنی فرایندی تعیین حریم ایمن به منظور کنترل پیامد حوادث فرایندی بسیار مهم است. سازمان ها و شرکت های داخلی هم متوجه اهمیت این موضوع شده اند. به طوری که لایحه تعیین حریم ایمن برای خطوط انتقال فراورده‌های نفتی در سال 89 مطرح شد یا در سال 1397 طرح تعیین حریم ایمنی خطوط لوله و تاسیسات اجرا شد. برای بعضی از واحدها هم به طور مستقل این موضوع مورد توجه قرار گرفته است. مثلا پتروشیمی شیراز طرح حریم خطر در سال 87 به تصویب رسیده است.

حریم ایمن چه تعریفی دارد؟

در بعضی از مطالعات مثل مطالعه دکتر رشتچیان و همکارانشان تحت عنوان تعیین حریم ایمن خطوط لوله انتقال گاز ترش به روش ارزیابی کمی ریسک، عدد ریسک مبنای تعیین حریم ایمن درنظر گرفته شده است. برای ضخامت‌های مختلف، اعداد ریسک ده توان منفی شش و ده به توان منفی هفت در فاصله های مختلفی از خط لوله با نرم افزار PHAST RISK  با روش QRA، تعریف شده است. اما این روش خیلی کاربردی نیست و حتی به لحاظ زمانی سرعت زیادی ندارد.

در یک رویکرد دیگر که بسیار متداول تر است؛ حریم ایمن را به سه ناحیه‌ی زیر تقسیم می کنیم

1- FIRE ZOONE

RESTRICTED AREA -2

3- IMPACTED AREA

پس ما برای تعیین حریم ایمن اول باید مبنای محاسبات را مشخص کنیم. اگر مبنای محاسبات ما ارزیابی ریسک کمی باشد؛ عدد ریسک مبنای تعریف ریسک ایمن است. اما اگر ارزیابی پیامد مبنای تعریف ماست دیگر عدد ریسک را حساب نمی کنیم یا به عبارتی تکرارپذیری حادثه را لحاظ نمی کنیم بلکه شدت حادثه را مبنا قرار می‌دهیم.

منطقه ی آتش (FIRE ZOON) : نواحی که در آن تجهیزات به واسطه ماهیت یا سطح تشابه ریسک های مربوطه به آن‌ها گروه بندی می‌شوند.

تقسیم‌بندی یک کارخانه به فایرزون به کاهش چشم‌گیر سطح ریسک منجر می شود. اگر داخل واحد، مناطقی باشد که ما بدانیم نباید داخل آن مناطق تجهیزات قرار بدهیم؛ با رعایت فاصله های ایمن می توانیم از آسیب های جدی به تجهیزات و افراد جلوگیری کنیم.